ต้นชัยพฤกษ์

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้น

ชัยพฤกษ์เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่มีความสูง 15-25 เซนติเมตร และมีขนาดทรงพุ่ม 6-8 เมตร ซึ่งมีลักษณะเป็นทรงพุ่มรูปร่มแผ่กว้าง เปลือกต้นสีน้ำตาลค่อนข้างเรียบ ต้นเล็กจะมีหนาม ส่วนต้นใหญ่นั้นจะมีรอยแผลปนหนามตามแนวขวาง

ใบ

ใบของชัยพฤกษ์เป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ เรียงสลับแกนกลาง โดยใบประกอบจะมีความยาว 15-30 เซนติเมตร มีใบย่อยประมาณ 7-12 คู่ เรียงตรงข้ามกันเป็นรูปขอบขนานหรือรูปไข่แกมรูปรี ซึ่งมีความกว้าง 1.5-2 เซนติเมตร และมีความยาว 3.5-5 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบกลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบจะบางแต่ค่อนข้างเหนียว ใบสีเขียวสด เกลี้ยง ผิวของใบด้านล่างจะมีสีที่อ่อนกว่าด้านบน มีขนละเอียด โดยก้านใบนั้นมีความยาว 1.5-4 เซนติเมตร ซึ่งก้านใบย่อยนั้นจะสั้นมาก

ดอก

ดอกชัยพฤกษ์จะออกดอกสีชมพูเป็นช่อแบบช่อเชิงลด ในส่วนของก้านช่อดอกนั้นจะมีความใหญ่และแข็ง ไม่แตกแขนง โดยช่อดอกนั้นจะตั้ง มีความยาว 5-16 เซนติเมตร ดอกย่อยจะมีลักษณะเป็นรูปดอกหางนกยูงจำนวนมาก ซึ่งดอกย่อยนั้นจะมีก้านดอกที่เรียว มีความยาว 3-5 เซนติเมตร มีกลีบเลี้ยงอยู่ด้วยกัน 4 กลีบ เป็นรูปไข่ ปลายมีลักษณะแหลม มีความยาว 7-10 มิลลิเมตร จะมีสีแดงเข้มไปจนถึงสีแดงอมน้ำตาล มีกลีบดอก 5 กลีบ รูปไข่กลับ โดยมีความกว้าง 7-8 มิลลิเมตร และมีความยาว 25-35 มิลลิเมตร โคนคอดเป็นก้าน มีความยาวราว 3 มิลลิเมตร เมื่อดอกเริ่มบานจะเป็นสีชมพู จากนั้นจะเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้ม และเมื่อใกล้โรยจะเปลี่ยนเป็นสีขาว ซึ่งมีเกสรเพศผู้ 9-10 อัน สีเหลือง 3 อัน มีลักษณะยาวโค้ง เส้นผ่าศูนย์กลางของดอกจะมีขนาดประมาณ 2.5-3.5 เซนติเมตร รังไข่ดูเรียว และมีขนคลุมบาง ๆ ออกดอกในฤดูแล้งราวเดือนกุมภาพันธ์-พฤษภาคม

ผล

ลักษณะผลของชัยพฤกษ์นั้นจะเป็นผลแห้งทรงกระบอก ผิวเรียบเกลี้ยง ไม่มีขน โดยมีความกว้าง 1.5-2 เซนติเมตร และมีความยาว 30-60 เซนติเมตร ฝักอ่อนจะมีสีน้ำตาล และเมื่อสุกจะกลายเป็นสีดำ ซึ่งเมล็ดนั้นจะมีลักษณะกลมแบนสีน้ำตาลเป็นมัน โดยมีเมล็ดจำนวน 40-50 เมล็ดต่อฝัก และจะติดผลราวเดือนเมษายน-กรกฎาคม

วิธีการดูแล

1. 1ช่วง 6 เดือนแรกหลังปลูก ตรวจไม้ค้ำยันทุกสัปดาห์
2. 2ตัดแต่งกิ่งแห้ง กิ่งไขว้ และกิ่งกระโดงหลังหมดฤดูออกดอก
3. 3พรวนดินรอบโคนต้นในรัศมีทรงพุ่ม ก่อนใส่ปุ๋ย
4. 4สังเกตใบเหลืองหรือขอบใบไหม้ อาจเป็นอาการขาดธาตุอาหาร

ภาพประกอบ